Yeni Ahit Yazarlarının Güvenilirliği Hakkında Bilmeniz Gereken 10 Şey

1. Yeni Ahit yazarları kendileriyle ilgili utanç verici ayrıntılar eklemişlerdir.

Tarihçilerin bir yazarın doğruyu söyleyip söylemediğini anlamanın yollarından biri, söylediklerini "utanç ilkesi" ile test etmektir. Bu ilke, yazar için utanç verici olan herhangi bir ayrıntının muhtemelen doğru olduğunu varsayar. Neden? Çünkü çoğu yazarın eğilimi, kendilerini kötü gösteren her şeyi dışarıda bırakmaktır. Yeni Ahit, utanç ilkesine nasıl uyuyor? Şöyle diyelim: Siz ve arkadaşlarınız, gerçekmiş gibi sunmak istediğiniz bir hikaye uyduruyor olsaydınız, kendinizi aptal, umursamaz, azarlanmış, şüpheci korkaklar gibi gösterir miydiniz? Elbette hayır. Ama Yeni Ahit'te tam olarak bunu görüyoruz.

Eğer bir Yeni Ahit yazarı olsaydınız ve bir hikaye uydursaydınız, bu utanç verici ayrıntıları ekler miydiniz? Önde gelen liderlerinizden birinin İsa tarafından “Şeytan” olarak adlandırıldığını, Rab'bi üç kez inkâr ettiğini, çarmıha gerilme sırasında saklandığını ve daha sonra teolojik bir konuda düzeltildiğini yazar mıydınız? Kendinizi umursamaz, beceriksiz korkaklar olarak, mahkemede bile tanıklığı kabul edilemeyen kadınları ise İsa'nın yanında duran ve daha sonra boş mezarı keşfeden cesur kişiler olarak mı tasvir ederdiniz? İsa Mesih dirildiğini size kanıtladıktan sonra bile bazılarınızın (geriye kalan on bir havari) Tanrı'nın Oğlu'ndan şüphe duyduğunuzu kabul eder miydiniz? Elbette hayır.

Kısacası, Yeni Ahit yazarlarının tüm bu utanç verici ayrıntıları uydurma bir hikayeye dahil ettiğine inanacak kadar imanımız yok. En iyi açıklama, onların gerçekten de gerçeği -tüm kusurlarıyla birlikte- anlattıklarıdır.

2. Yeni Ahit yazarları, İsa'yla ilgili utanç verici ayrıntıları ve söylediği zor sözleri de metinlere dahil etmişlerdir.

Yeni Ahit yazarları İsa hakkında da dürüsttürler. Sadece kendilerini hakkındaki utanç verici ayrıntıları kaydetmekle kalmıyorlar, aynı zamanda liderleri İsa hakkında da O’nu kötü bir ışık altında gösteren ayrıntıları kaydediyorlar. Kendi kardeşleri İsa’ya iman etmiyor (Yuhanna 7:5), aldatıcı olarak düşünülüyor (Yuhanna 7:12), birçok takipçisi tarafından terk ediliyor (Yuhanna 6:66), “Kendisine iman etmiş olan Yahudiler” (Yuhanna 8:30-31) O’nu taşlamak isteyecek kadar O’ndan nefret ediyor (Yuhanna 8: 59); “sarhoş” (Matta 11:19), “deli” (Yuhanna 10:20) ve “cinli” (Markos 3:22; Yuhanna 7:20, 8:48) olarak adlandırılıyor.

Yeni Ahit yazarlarının İsa'yı mükemmel, günahsız Tanrı-insan olarak tasvir etmeye çalışsalar, bunlar seçecekleri olaylar ve özellikler listesi olmazdı. Bu özellikler, Mesih'in onları siyasi baskıdan kurtarmak için geleceği yönündeki Yahudi beklentisiyle de örtüşmüyor.

Utanç verici ayrıntılara ek olarak, İsa'nın Tanrı olduğuna dair bir hikaye uyduruyor olsalardı, Yeni Ahit yazarlarının dahil etmeyecekleri, İsa'ya atfedilen birkaç zor söz de var. Yine, en iyi açıklama, Yeni Ahit yazarlarının gerçeklerle oynamadıkları, aksine İsa'nın tam olarak ne söylediğini ve yaptığını kaydetmede son derece şeffaf olduklarıdır.

3. Yeni Ahit yazarları, İsa'nın zorlu sözlerini de dahil ettiler.

Eğer Yeni Ahit yazarları bir hikaye uyduruyorlarsa, kesinlikle hayatlarını kolaylaştıran bir hikaye uydurmamışlar. İsa'nın çok zorlu standartları vardı. Örneğin, Dağdaki Vaaz, insan icadı gibi görünmüyor. İçindeki tüm emirler, insanların yerine getirmesi için zor veya imkansızdır ve bunlar yazanların doğal çıkarlarına aykırı görünmektedir. Bu durum, günümüzde ahlaki talepleri olmayan maneviyat dini isteyen birçok insanın arzularına kesinlikle aykırıdır.

4. Yeni Ahit yazarları, İsa'nın sözlerini kendi sözlerinden dikkatlice ayırmışlardır.

Birinci yüzyıl Yunancasında tırnak işaretleri olmamasına rağmen, Yeni Ahit yazarları İsa'nın sözlerini çok açık bir şekilde ayırmışlardır. Peki neden bunu onların güvenilirliğinin bir kanıtı olarak görüyoruz? Çünkü Yeni Ahit yazarları için İsa’nın ağzından sözler uydurarak birinci yüzyılın teolojik tartışmalarını çözmek çok kolay olurdu. Sonuçta, eğer "Hristiyanlık öyküsünü" uyduruyor ve bunu gerçekmiş gibi yansıtmaya çalışıyor olsaydınız, inatçı insanları ikna etmek için İsa’dan daha fazla alıntı uydurmaz mıydınız? Sünnet, Musa’nın Yasası’na uyma, dillerle konuşma ve kilisedeki kadınların konumu gibi tartışmalı konulardaki tüm anlaşmazlıkları, yalnızca İsa’dan alıntılar uydurarak sonlandırmanın ne kadar kolay olacağını bir düşünün! Yeni Ahit yazarları, bu şekilde bir otorite kurmak yerine, İsa’nın söylediklerine ve söylemediklerine sadık kalmış görünüyorlar.

5. Yeni Ahit yazarları, uydurmuş olsalardı asla dahil etmeyecekleri diriliş olaylarına yer verirler.

Yeni Ahit yazarları, kurgusal bir hikâye yazıyor olsalardı asla kaydetmeyecekleri bazı diriliş detaylarını metne dahil etmişlerdir. Bunlar şunlardır:

İsa'nın Gömülmesi - Yazarlar; İsa’nın, O’nu küfür suçundan ölüm cezasına çarptıran Yahudi Yüksek Kurulu’nun bir üyesi olan Aramatyalı Yusuf tarafından gömüldüğünü kaydederler. Bu, uydurulacak türden bir olay değildir.

İlk Tanıklar - Dört Müjde kitabının da tamamı, boş mezarın ilk tanıklarının ve dirilişi ilk öğrenenlerin kadınlar olduğunu belirtir. Bu kadınlardan biri, Luka’nın bir zamanlar cinlerin etkisinde olduğunu kabul ettiği Mecdelli Meryem’dir (Luka 8:2). Uydurma bir hikâyede böyle bir detaya asla yer verilmezdi. Çünkü o dönemin kültüründe, hem eski durumundan dolayı şüpheli görülebilecek birinin hem de genel olarak kadınların tanıklığı güvenilir kabul edilmezdi. Hatta bir kadının şahitliği mahkemede hiçbir değer taşımazdı. Dolayısıyla, birinci yüzyılda bir diriliş öyküsü uyduruyor olsaydınız, kadın tanıklıklarından kaçınır ve boş mezarı keşfeden ilk kişiler olarak kendinizi —yani cesur erkekleri— gösterirdiniz. Kadınların, özellikle de geçmişi karışık kadınların tanıklığına başvurmak, bir yalanı gerçek gibi yansıtma çabanıza yalnızca zarar verirdi.

6. Yeni Ahit yazarları metinlerinde tarihsel olarak doğrulanmış otuzdan fazla kişiye yer verirler.

Bu, üzerinde durulması gereken kritik bir noktadır. Yeni Ahit belgeleri, tarihsel olarak varlığı kanıtlanmış çok sayıda karakter içerdiği için uydurulmuş olamaz. Yazarlar, özellikle büyük şöhret ve güç sahibi gerçek kişileri kurgusal bir öyküye dahil ederek, kendi dönemlerindeki okuyucular nezdinde güvenilirliklerini riske atmazlardı.

7. Yeni Ahit yazarları, birbirinden farklı detaylara yer verirler.

Eleştirmenler, İncil anlatımları arasındaki görünürdeki farklılıkları, bu metinlerin güvenilir olmadığına dair bir kanıt olarak sunarlar. Örneğin; Matta, İsa’nın mezarında bir melek olduğunu söylerken, Yuhanna iki melekten bahseder. Bu, anlatıların güvenilirliğini zedeleyen bir çelişki midir? Aksine, bu durumun tam tersi geçerlidir: Farklı detaylar, aslında bu metinlerin görgü tanığı raporları olduğu tezini güçlendirir. Peki, nasıl?

Öncelikle, melek anlatımları aslında birbiriyle çelişmez. Matta mezarda sadece bir melek olduğunu söylememiştir; anlatının Yuhanna ile çelişmesi için araya bir kelime eklenmesi gerekir. Peki, eğer orada iki melek varsa Matta neden sadece birinden bahsetti? Aynı olayı haberleştiren iki farklı gazetecinin farklı detaylara odaklanması gibi, iki bağımsız görgü tanığı da nadiren aynı ayrıntıların hepsini görür ve olayı asla birebir aynı kelimelerle anlatmaz. Ana olayda (İsa’nın dirilişi) hemfikirdirler ancak detaylarda (mezar başında kaç melek olduğu gibi) farklılıklar olabilir. Aslında bir yargıç, iki tanığın kelimesi kelimesine aynı ifadeyi verdiğini duyduğunda, haklı olarak tanıkların önceden anlaşıp hikâyelerini birbirininkine uydurduğu sonucuna varır.

Bu nedenle, Matta’nın ve Yuhanna’nın anlatımları arasındaki farklar son derece mantıklıdır; bu durum her ikisinin de kendi tanıklıklarını kaydettiğini gösterir. En makul açıklama; yazarların gerçeklerle oynamadığı, aksine İsa’nın ne söylediğini ve ne yaptığını tam olarak aktardıklarıdır.

8. Yeni Ahit yazarları, okuyucularını doğrulanabilir gerçekleri ve mucizeleri kontrol etmeye davet ederler.

Pavlus, Korintliler'e yazdığı ikinci mektupta, daha önce onların arasındayken mucizeler gerçekleştirdiğini belirtir. Tanrı adına konuşan bir elçi olarak yetkinliğinden bahsederken onlara şunu hatırlatır: “Elçiliğimin kanıtları aranızda büyük bir sabırla, belirtiler, harikalar ve mucizelerle gösterildi.” (2. Korintliler 12:12).

Eğer Pavlus gerçekten mucizeler gerçekleştirmemiş olsaydı, bunu neden yazsın ki? Onlardan hiç yaşanmamış mucizeleri hatırlamalarını isteyerek kendi güvenilirliğini tamamen yok etmiş olurdu. Buradaki tek mantıklı sonuç şudur: Pavlus gerçekten bir elçiydi, bu yetkiye sahipti ve bunu Korintliler’in önünde açıkça göstermişti.

9. Yeni Ahit yazarları, mucizeleri diğer tarihi olaylar gibi sade ve süssüz bir dille anlatırlar.

Süslü ve abartılı detaylar, tarihsel bir anlatımın efsanevi unsurlar içerdiğine dair güçlü işaretlerdir. Yeni Ahit’teki diriliş anlatımlarında ise buna rastlanmaz. Müjde kitapları, diriliş olayını son derece gerçekçi, hatta neredeyse yalın bir dille aktarır.

Eğer diriliş, şüphecileri ikna etmek için uydurulmuş bir hikâye olsaydı, yazarlar anlatımı kesinlikle daha uzun ve detaylı hale getirirlerdi. Dahası, muhtemelen İsa’nın fiziksel olarak mezardan çıkış anına şahit olduklarını iddia ederlerdi. Matta, Markos ve Luka dirilişin dramatik teolojik sonuçlarından bahsetmezken, Yuhanna bu sonuçlara sadece bir cümlede değinir (Yuhanna 20:31). Yazarların bu teolojik ölçülülüğü, yeni bir din icat etmekle değil, tarihi doğru bir şekilde aktarmakla ilgilendiklerini gösterir.

10. Yeni Ahit yazarları, köklü inançlarını terk edip yenilerini benimsediler ve zulüm veya ölüm tehdidi altında bile tanıklıklarından dönmediler.

Yeni Ahit yazarları, uzun süredir bağlı oldukları kutsal kurumları bırakıp yenilerini benimsemekle kalmamış; iddialarından vazgeçerek kendilerini kurtarabilecekleri halde zulmü ve ölümü göze almışlardır. Eğer diriliş öyküsünü uydurmuş olsalardı, çarmıha gerilmek (Petrus), taşlanmak (Yakup) veya başları kesilmek (Pavlus) üzereyken bunu kesinlikle itiraf ederlerdi. Ancak hiçbiri geri adım atmadı; on iki havariden on biri inançları uğruna şehit edildi. İnsanlar neden bir yalan uğruna ölsünler ki?

Tüm bu nedenler, Yeni Ahit yazarlarının gerçeğe amansızca bağlı kaldığı fikrini desteklemektedir. Onları yalan söylemeye veya abartmaya itecek hiçbir motivasyon yoktu. Aksine, tanıklıkları yüzünden sadece zulüm ve ölüm kazandılar. Diğer bir deyişle, bu olayları inkâr etmek için her türlü sebepleri varken, onları uydurmak veya süslemek için hiçbir nedenleri yoktu. Üstelik yeni bir dine ihtiyaçları da yoktu; çoğu, Yahudiliğin tek gerçek yol olduğuna inanan dindar Yahudilerdi. Onları bu yerleşik inançlarından koparıp dünyevi zorluklar vaat eden yeni bir sisteme iten, ancak çok sarsıcı ve gerçek bir olay olabilir. Tüm bu tablo karşısında, Yeni Ahit'e şüpheyle yaklaşmak, inanmaktan daha fazla "iman" gerektirir.

Norman L. Geisler (1932–2019), Güney Evanjelik İlahiyat Fakültesi'nin kurucularından olup, dört ciltlik Sistematik Teoloji eseri de dahil olmak üzere yüzün üzerinde kitap yazmıştır. Yaklaşık kırk yıl boyunca üniversite ve yüksek lisans düzeyinde ders vermiş ve dünya çapında konferanslarda konuşmacı olarak yer almıştır.

Frank Turek (DMin, Güney Evanjelik İlahiyat Fakültesi), CrossExamined.org'un başkanıdır ve burada kiliselerde, liselerde ve laik üniversite kampüslerinde Hristiyanlık için kanıtlar sunmaktadır. Ayrıca yazar ve konuşmacıdır ve önde gelen ateistlerle tartışmalara katılmaktadır.

Bu makale, Crossway tarafından yayınlanan orijinal İngilizce makaleden izin alınarak çevrilmiştir.

Makalenin orijinali için buraya tıklayınız.